Vằng sẻ là gì? Cách phân biệt các loại chè vằng và tránh nhầm với lá ngón

Gõ "vằng sẻ" lên Google, bạn sẽ gặp mỗi trang một kiểu. Có trang coi đó là một giống chè vằng riêng. Có trang không nhắc tới. Có trang gộp luôn vào "chè vằng" rồi bàn chuyện giảm cân.

Bài này làm ngược lại. Chúng tôi đặt các tài liệu cạnh nhau, nói rõ điều gì có nguồn và điều gì chưa có.

"Vằng sẻ" có trong tài liệu thực vật học không?

Chè vằng có tên khoa học là Jasminum subtriplinerve Blume, thuộc họ Nhài (Oleaceae). Theo mô tả trên vnras.com (dẫn tài liệu của Đỗ Tất Lợi), đây là cây nhỏ mọc thành bụi. Lá mọc đối, hình mũi mác, dài 4 đến 7,5 cm, mặt trên có 3 gân rõ. Hoa màu trắng, quả hình cầu, chín màu vàng.

Danh sách tên gọi khác trong bài đó gồm: chè cước man, day cẩm văn, cây dâm trắng, dây vắng, mổ sẻ. Không có tên "vằng sẻ". Tên gần nhất là "mổ sẻ".

Một nghiên cứu đăng trên Tạp chí Đại học Hồng Đức chia chè vằng thành ba kiểu hình: lá to, lá nhỏ và thân tím. Cũng không có kiểu hình nào tên "vằng sẻ".

Vậy "vằng sẻ" là gì? Trong các tài liệu trên, chúng tôi không thấy tên này được định nghĩa là một loài hay một giống riêng. Tên này có trong tài liệu của nhà sản xuất: catalogue của Gold Herbal ghi nguyên liệu của DILVANG là "chè vằng sẻ", thu hái từ vùng nguyên liệu của các hợp tác xã liên kết tại Quảng Trị. Ý nghĩa chính xác của chữ "sẻ" trong cách gọi này chưa có tài liệu công bố. Nơi trả lời chắc chắn nhất là nhà sản xuất (goldherbal.vn, điện thoại 0914 282 589).

Ba kiểu hình chè vằng: số liệu từ nghiên cứu

Nghiên cứu trên ở Đại học Hồng Đức so sánh ba kiểu hình về sinh trưởng, năng suất và hàm lượng hoạt chất. Kết quả:

Kiểu lá to sinh trưởng tốt hơn hai kiểu còn lại ở mọi thời điểm quan sát và cho sản lượng hoạt chất cao nhất. Kiểu lá nhỏ có hàm lượng hoạt chất cao nhất nhưng năng suất thấp hơn. Bảng này nói về cây trồng trong nghiên cứu, không nói về hiệu quả khi uống.

Phân biệt chè vằng với lá ngón

Đây là phần cần đọc kỹ nhất. Lá ngón là cây cực độc và bị nhầm với chè vằng khi đã chặt khỏi gốc, bỏ hết lá. Bảng dưới lấy theo bài của VOH:

Vì cành khô rất khó phân biệt bằng mắt, cách an toàn là mua từ nơi có tên, có địa chỉ, có hồ sơ sản phẩm. Không hái dại để pha uống.

Thấy chữ "vằng sẻ" trên bao bì, nên hỏi gì?

Tên gọi trên bao bì không thay được hồ sơ. Bốn câu hỏi giúp bạn tự kiểm tra:

1. Nguyên liệu là cây nào, ghi tên khoa học hoặc tên chè vằng rõ ràng chưa?
2. Trồng ở đâu? Chè vằng Quảng Trị có chỉ dẫn địa lý, đọc thêm ở bài chè vằng Quảng Trị bảo hộ chỉ dẫn địa lý.
3. Ai sản xuất, có số tự công bố hoặc giấy an toàn thực phẩm không?
4. Ngày sản xuất và hạn dùng có rõ ràng không?

Bộ tiêu chí đầy đủ hơn nằm ở bài cách chọn chè vằng cho khỏi nhầm và bài tổng hợp chè vằng Quảng Trị.

Giải pháp từ Thực Dưỡng Lành

Nếu bạn đã quen uống chè vằng nhưng ngại khâu nấu và lọc bã, Trà hòa tan DILVANG là một lựa chọn. Sản phẩm do Công ty Cổ phần Dược liệu Gold Herbal sản xuất tại Đông Hà, Quảng Trị, nguyên liệu chè vằng và đinh lăng lấy từ vùng liên kết với hợp tác xã trong tỉnh.

• Thành phần: cao khô chè vằng, cao khô đinh lăng, phụ liệu maltodextrin.
• Quy cách: hộp 75g, gồm 15 gói 5g, hạn dùng 24 tháng.
• Cách dùng theo nhãn: 1 gói với 300 đến 400 ml nước ấm 40 đến 50 độ C, khuấy đều, dùng 2 đến 3 gói mỗi ngày.
• Trên vỏ hộp có mã QR để tra cứu nguồn gốc.

Sản phẩm này là thực phẩm, không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Phụ nữ mang thai, người đang điều trị bệnh hoặc đang dùng thuốc nên hỏi bác sĩ trước khi dùng.

Nguồn tham khảo: vnras.com, chè vằng; Tạp chí Đại học Hồng Đức, 3 kiểu hình chè vằng; VOH, phân biệt chè vằng và lá ngón.